Ağzın arka üst kısmındaki yumuşak damak, burun boşluğuna açılan yolu kapatıp açan bir kapak gibi çalışır. Yükseldiğinde yol kapanır, ses ağız boşluğundan yayılır; indiğinde yol açılır ve ses burundan da geçer. Bu ayar konuşurken kendiliğinden yapılır, şan söylerken bilinçli hâle getirilir.
Türkçede m ve n ünsüzleri burun yolunun açık olmasını gerektirir; ünlüler ise kapalı olmasını. Bu yüzden nazal ünsüzden ünlüye geçerken damağın yükselmesi gerekir. Yükselme gecikirse ünlü nazal duyulur, yani sesin burnunda kaldığı izlenimi doğar.
Damağın fazla yükseltilmesi de sorun üretir. Aşırı yükseltilmiş bir damak tınıyı sertleştirir ve söyleyişi mekanik gösterir. Doğru konum sabit bir hedef değildir; söylenen ünsüze, ünlüye ve perdeye göre sürekli küçük ayarlar yapılır.
Çalışmanın en somut yolu karşılaştırmadır. Kursiyer aynı ünlüyü önce burnunu hafifçe kapatarak, sonra serbest bırakarak söyler; iki durum arasında belirgin bir fark duyuluyorsa burun yolu ünlü sırasında açık kalıyor demektir. Bu yöntem bir ölçüm aracı gibi kullanılır.
Şan derslerimizde yumuşak damak, sesinin nazal duyulduğunu söyleyen ya da nazal ünsüzlerden sonra ünlüsü bulanan kursiyerlerde ayrıca çalışılır. Geçişler düzeldiğinde söyleyişin anlaşılırlığı belirgin biçimde artar.